منوی اصلی
 
 
 
تاریخ : سه شنبه 11 مهر 1396     |     کد : 788

تحليل مكان گزيني و سازگاري كاربري هاي شهري در سكونتگاههاي غير رسمي با استفاده از GIS

تحليل مكان گزيني و سازگاري كاربري هاي شهري در سكونتگاههاي غير رسمي با استفاده از GIS

در كشور ما سکونتگاه‌های غير رسمي با رشدی سريع‌تر از رشد شهرنشيني به تعبيري رسمي، مواجه بوده و برآورد مي‌شود كه يك پنجم جمعيت شهري در این‌گونه سکونتگاه‌ها مستقر باشند. در واقع اسکان غیررسمی يكي از چهره‌هاي بارز فقر شهري است كه درون يا مجاور شهرها (به ويژه شهرهاي بزرگ) به شكلي خود رو، فاقد مجوز ساختمان و برنامه رسمي شهرسازي با تجمعي از اقشار كم درآمد و سطح نازلي از كميت و كيفيت زندگي تحت عنوان اسكان غير رسمي يا سکونتگاه‌های خودرو شكل مي‌گيرد. محيط زندگي اين سکونتگاه‌ها پذيراي نابهنجاري‌ها و بر انگيزاننده آسيب‌هاي اجتماعي است. مشكلاتي كه گه‌گاه در استدلالي وارونه، علت پيدايش اين سکونتگاه‌ها قلمداد مي‌شوند. به دليل معضلات پيچيده حاشيه‌نشيني، دولت‌ها سعي دارند آن را به طريقي مرتفع نمايند. اما اگر ساماندهي مكاني و فضايي حاشيه‌ها، به ویژه در کلان شهرها، با نگرشي عميق و همه جانبه به عوامل به وجود آورنده و تشديد كننده آن همراه نگردد، نه تنها مفيد فايده نخواهد بود، بلكه به مرور زمان، حاشيه نشيني را تشديد و مسائل و مشكلات ناشي از آن‌را هم براي حاشيه و هم براي شهرهاي مركزي افزون خواهد كرد.

 یکی از عمده مشکلات نمود يافته اسكان غيررسمي چهره كالبدي نامطلوب و بدون استاندارد است. زماني كه بناهاي بدون معماري اصولي در كنار هم رشد مي‌كنند و در كنار اين رشد فشرده انواع كاربري‌ها بدون هيچ برنامه‌اي در جوار هم قرار مي‌گيرند مشكلات كالبدي با مشكلات آلودگي صوتي، هوا، بهداشت نامناسب، دسترسي و... دوچندان شده و مداخله در اين بافت‌ها را پيچيده‌تر مي‌نمايد. در زمان بروز مخاطرات طبيعي همچون زلزله و سيلاب و يا حتي با يك آتش‌سوزي كوچك ممكن است فاجعه انساني عظيمي روي داده و حداقل امدادرساني به اين مناطق صورت نپذيرد.

تحقیق حاضر با استفاده از روش توصيفي - تحليلي و با هدف تحليل وضعیت مکان گزینی و میزان سازگاري كاربري‌هاي شهري در محله‌ی ساختمان سنگی تبریز با استفاده از مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP انجام ‌شده است. بر این اساس، وضعيت كاربري‌هاي شهري در این محله در محیط نرم افزار GIS با استفاده از ماتريس‌ هم‌جواری استخراج و تحليل شده است که در نتیجه آن سؤالات و فرضیات مطرح شده در تحقیق به منصه آزمایش و آزمون قرار گرفته است.

 نتایج حاصل از یافته‌های پژوهش تجزيه و تحليل نشان می‌دهد که در محدوده مورد مطالعه 2.5 درصد از کاربری‌ها مزاحم یکدیگر بوده و کاملاً ناسازگار می‌باشند. همچنین بررسی عوامل مشتمل بر شیب زمین، دسترسی به محدوده بافت اسکان غیر رسمی و خاستگاه روستایی محله نشانگر اهمیت عوامل مکانی و محلی ایجاد کننده محدوده مورد مطالعه هستند. مطالعات این پژوهش نشان می‌دهد برنامه‌ریزی در راستای تغییر و اصلاح کیفیت مصالح ساختمانی، کیفیت معابر، نظارت فنی بر سازه‌ها، فراهم نمودن امکانات گذران اوقات فراغت و گسترش خدمات رفاهی عمومی از عوامل ارتقا شرایط محیطی محدوده ساختمان سنگی محسوب می‌شوند. كلمات كليدي: سازگاری کاربری‌ها، ناسازگاری، اسکان غیررسمی، مدل AHP، GIS


بهبودیان مالی